Podstawy prawne

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Podstawy prawne ochrony zdrowia psychicznego
Przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego mówią, że - ochronę zdrowia psychicznego zapewniają organy administracji rządowej i samorządowej oraz inne powołane do tego instytucje. W działaniach mogą uczestniczyć stowarzyszenia i inne organizacje społeczne, fundacje, samorządy zawodowe, kościoły i inne związki wyznaniowe, grupy samopomocy pacjentów i ich rodzin oraz inne osoby fizyczne i prawne.


Obowiązki administracji samorządowej w zakresie ochrony zdrowia, w tym zdrowia psychicznego wyznaczają następujące akty prawne:

  1. ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 882),
  2. ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j.: Dz. U. z 2017 r,. poz. 1938),
  3. ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz 1769),
  4. ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1875),
  5. ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1868),
  6. ustawa o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1916 z późn. zm.),
  7. ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j.:  Dz. U. z 2016 r., poz. 487),
  8. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 (Dz. U. z 2016, poz. 1492),
  9. rozporządzenia Rady Ministrów  z dnia 8 lutego 2017 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022 (Dz. U. z 2017 r., poz. 458).


W myśl wytycznych, zawartych w przepisach prawnych, ochrona zdrowia psychicznego polega w szczególności na:

  1. promocji zdrowia psychicznego i zapobieganiu zaburzeniom psychicznym,
  2. zapewnieniu osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy, niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym
    i społecznym,
  3. kształtowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi właściwych postaw społecznych, zwłaszcza zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałaniu ich dyskryminacji.

 

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2016 r. w sprawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1492) ściśle określa cele operacyjne, a jednym z nich jest profilaktyka problemów zdrowia psychicznego i poprawa dobrostanu psychicznego społeczeństwa. Powyższy cel realizowany będzie poprzez:

  1. prowadzenie działań na rzecz upowszechniania wiedzy na temat zdrowia psychicznego i jego uwarunkowań, kształtowanie przekonań, postaw, zachowań i stylu życia wspierającego zdrowie psychiczne, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających zdrowiu psychicznemu, przeciwdziałanie seksualizacji dzieci i młodzieży – w szczególności poprzez prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych,
  2. opracowanie i realizacja samorządowych programów lub strategii ochrony zdrowia psychicznego
  3. opracowanie i realizacja programów zapobiegania problemom zdrowia psychicznego w rodzinie i w środowisku lokalnym,
  4. szkolenia różnych grup zawodowych dotyczące zagrożeń oraz konsekwencji rozwojowych i zdrowotnych u dzieci i młodzieży oglądających pornografię.

 

Zdrowie psychiczne jest dużym wyzwaniem dla polityki społecznej i zdrowotnej, powinno obejmować w szczególności:

  1. tworzenie możliwości nabywania wiedzy i umiejętności przydatnych w osiąganiu dobrego samopoczucia psychicznego w przezwyciężaniu nieuniknionych kryzysów życiowych, bez popadania w bezradność, rezygnację czy nieprzystosowanie (w miejscu nauki lub pracy, w rodzinach, we wspólnotach lokalnych, a także wobec różnych grup wyróżniających się szczególnym ryzykiem powstawania zaburzeń),
  2. unowocześnienie opieki psychiatrycznej według modelu środowiskowego – tzn. żeby była dostępna, równa, sprawna i godna, aby chroniła i umacniała więzi oraz pozycję społeczną cierpiącej osoby, respektowała prawa obywatelskie chorych i zachęcała ich do odpowiedzialności, podtrzymywała nadzieję, udostępniała oparcie lokalnej wspólnoty i uczestnictwo w jej życiu oraz wspomagała rodziny chorych,
  3. prowadzenie badań i budowanie systemów informacyjnych – aby następnym pokoleniom przekazać uporządkowaną wiedzę na temat zdrowia psychicznego przydatną do proponowania metod jego promocji i ochrony, zapobiegania jego zaburzeniom, skutecznego przywracania zdrowia i zapewnienia odpowiedniej jakości życia.


W Polsce leczenie psychiatryczne chorych przebiega w ramach dwóch procesów – opieki medycznej oraz opieki społecznej. Procesy te powinny następować po sobie oraz wzajemnie się uzupełniać dla uzyskania jak najlepszych efektów.
Opieka zdrowotna nad osobami z zaburzeniami psychicznymi wykonywana jest w ramach podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej, zwłaszcza psychiatrycznej opieki zdrowotnej – w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej.
Opieka społeczna to przede wszystkim takie formy pomocy jak środowiskowe domy samopomocy, oferujące na ogół opiekę dzienną i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz w domach pomocy społecznej.